زندگی هایی که با عشق و گل شروع می شوند گاهی به نقطه ای از خشم و نفرت می رسند که عاشق سابق پشیمان از هر کاری که برای معشوق کرده در پی پس گرفتن هدیه های خود می افتد. حالا سوال اینجاست که ایا می شود هدیه ها را پس گرفت؟ خصوصا اینکه بعضی هدیه ها، مثل جواهرات، ماشین یا خانه، از ارزش بسیار هم برخوردارند.
عقد هبه
در حقوق ما عمل هدیه دادن را “عقد هبه” می گویند یعنی عقدی که یک طرف مال خودش را مجانی به طرف دیگر منتقل می کند. عقد هبه قابل رجوع است؛ و این به زبان ساده یعنی اینکه بعد از هبه -یا همان هدیه دادن- هدیه دهنده می تواند عقد را به هم بزند و تقاضای برگردان هدیه اش را بکند.
استثنائات
این حق پس گرفتن هدیه مطلق نیست و در مواردی نمی شود هدیه را پس گرفت. موارد استثنا عبارت هستند از:
- هدیه به پدر و مادر و فرزند: هدیه به این اشخاص قابل پس گرفتن نیست واگر یک ماشین برای فرزند خود خریدید دیگر نمی توانید آن را پس بگیرید.(زوج و زوجه جزء این استثنا نیستند)
- هدیه معوض: یعنی اینکه هدیه را در عوض یک کاری یا یک چیزی به طرف داده باشید مثلا شرط کرده باشید که اگر طرف خانه شما را فروخت علاوه بر مزد یک هدیه ارزشمند هم به او می دهید. در این صورت نمی توانید هدیه را پس بگیرید.
- از بین رفتن یا انتقال هدیه: اگر هدیه از بین رفته شده باشد یا مصرف شده باشد یا هدیه گیرنده هدیه شما را به دیگری بخشیده یا فروخته باشد دیگر نمی توانید هدیه خود را پس بگیرید.
- تغییر مال هدیه داده شده: اگر شما به کسی مالی بدهید و طرف در آن تغییر عمده ایجاد کند، مثلا زمینی بدهید و او در آن خانه بسازد، نمی توانید هدیه را پس بگیرید.
- فوت هدیه دهنده یا هدیه گیرنده: در صورت فوت هر یک از طرفین هم نمی توان هدیه را پس گرفت.
- بخشیدن طلب: اگر شما از طرف مقابل طلبی داشته باشید و طلب خود را به او ببخشید دیگر نمی توانید دیگر طلب خود را مطالبه کنید.
هدیه و ازدواج:
آنظور که دیدید زن و شوهر جزء استثناها نیستند و هدیه های زن و شوهری و همینطور هدیه های زمان دوستی و نامزدی قابل پس گرفتن هستند، مگر در موارد استثنایی که در بالا گفته شد مثل از بین رفتن، خرج شدن، تغییر و … .
در آخر این دو نکته را هم بگویم:
یکی اینکه، طلاق و جدایی خود به خود عقد هبه یا همان هدیه دادن را باطل نمی کند و باعث برگشتن هدیه نمی شود، هدیه در صورتی قابل برگشت است که به طور مشخص مطالبه شود.
دیگر اینکه، اخیرا بعضی شعبه های دادگاه بعضی هدیه های زن و شوهری یا نامزدی را با تفسیر حقوقی غیر قابل برگشت دانسته اند و گفته اند که این هدیه ها معوض محسوب می شوند چون در عوض ازدواج یا برای حسن معاشرت داده شده بوده اند پس قابل برگشت نیستند اما این رای ها کلی نیستند و قاعده عمومی حقوقی هدیه های زن و شوهری را قابل برگشت می داند.
عادل زارعی
پارالگال و عضو کانون وکلای انتاریو
وکیل پایه یک دادگستری ایران
Leave a Reply